دایره خبر؛ سرویس فرهنگ و هنر - مسعود ده‌نمکی این‌بار به سراغ یکی از تلخ‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران رفته است؛ حادثه‌ای که ۲۹۰ انسان را در چند لحظه از زندگی جدا کرد. فیلم سینمایی پرواز ۶۵۵ با موضوع سقوط هواپیمای مسافربری ایران‌ایر، به‌طور کامل با استفاده از فناوری هوش مصنوعی ساخته شده و بنا بر گزارش‌های منتشرشده، مراحل پایانی تولید را پشت سر می‌گذارد.
پروژه سینمایی پرواز ۶۵۵ به کارگردانی مسعود ده‌نمکی، پیش‌تر در سال ۱۴۰۲ پروانه ساخت دریافت کرده بود، اما به گفته گزارش‌های خبری، شرایط تولید و تحولات سال‌های بعد، آغاز یا ادامه روند ساخت آن را با وقفه روبه‌رو کرد. اکنون خبرها از رسیدن این پروژه به مراحل پایانی ساخت حکایت دارند. با این حال، هنوز نباید درباره زمان قطعی اکران یا حضور آن در جشنواره فیلم فجر با قطعیت سخن گفت.
موضوع فیلم به پرواز شماره ۶۵۵ ایران‌ایر بازمی‌گردد؛ هواپیمایی که در ۱۲ تیر ۱۳۶۷، برابر با ۳ ژوئیه ۱۹۸۸، پس از پرواز از بندرعباس به مقصد دبی، بر فراز خلیج فارس با موشک شلیک‌شده از ناو آمریکایی یواس‌اس وینسنس، سرنگون شد. هر ۲۹۰ سرنشین هواپیما جان باختند. این اعداد و تاریخ با گزارش‌های تاریخی درباره این واقعه مطابقت دارند.
نکته متمایز این پروژه، استفاده از هوش مصنوعی در تمام فرایند ساخت فیلم است؛ رویکردی که آن را به یکی از تجربه‌های متفاوت سینمای ایران در بهره‌گیری از این فناوری تبدیل می‌کند. با این حال، اطلاعات منتشرشده هنوز جزئیات فنی روش تولید، ابزارهای به‌کاررفته و میزان دخالت مستقیم عوامل انسانی را روشن نمی‌کند. بنابراین، درباره چگونگی بازسازی تصاویر، شخصیت‌ها و موقعیت‌های تاریخی فیلم نمی‌توان فراتر از اطلاعات موجود داوری قطعی کرد.
اهمیت پرواز ۶۵۵ فقط در استفاده از یک فناوری تازه نیست؛ مسئله اصلی، چگونگی بازنمایی یک واقعه تاریخی و شکل‌گیری تجربه تماشاگر از آن است. تصویر سینمایی صرفاً وسیله‌ای برای انتقال اطلاعات نیست؛ مخاطب از خلال قاب‌بندی، حرکت، نور، فاصله و زمان، واقعه را تجربه و تفسیر می‌کند. هوش مصنوعی می‌تواند در ساخت این جهان تصویری نقش داشته باشد، اما به‌خودی‌خود تضمین‌کننده عمق عاطفی یا اعتبار تاریخی اثر نیست. در کنار ظرفیت فنی، باید پرسید فیلم چگونه به حافظه جمعی شکل می‌دهد، چه چیزی را در مرکز نگاه قرار می‌دهد و چه تجربه‌ای را برای مخاطب ممکن می‌کند. در نهایت، معیار مهم نه صرفاً چگونگی ساخته‌شدن فیلم، بلکه کیفیت روایت و نسبتی است که میان تصویر، واقعیت تاریخی و تجربه انسانی برقرار می‌کند.
