دایره خبر؛ سرویس دانشگاه و فناوری -تجلیل رئیس جمهور از رتبه‌های برتر کنکور ۱۴۰۵ و سرآمدان اثرگذار دانشگاه‌ها، درآیین بازگشایی دانشگاه‌های کشور در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.
آیین نمادین آغاز سال تحصیلی جدید، به میزبانی دانشگاه شهید بهشتی و با حضور دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور ،حسین سیمایی،وزیر علوم، محمدرضاظفرقندی، وزیر بهداشت، حجت‌الاسلام مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، شماری از روسا و استادان دانشگاه، نمایندگان مجلس و دانشجویان برگزار شد و در این آیین رتبه های برتر کنکور و سرآمدان اثرگذار دانشگاه‌ها مورد تقدیر قرار گرفتند.
در این آیین، علاوه بر شماری از برترین‌های کنکور سراسری امسال، از فهمیه‌سادات هاشمی‌تبار، دانشجوی صنعتی شریف که در جریان جنگ ۱۲ روزه و حملات آمریکایی-صهیونی، پدر و مادرش (شهید دکتر سید اصغر هاشمی‌تبار، دانشمند هسته‌ای و شهیده طاهره طاهری) را از دست داد و خود، جانباز شده است، تجلیل شد و از دست رییس‌جمهور، لوح سپاس گرفت.
رئیس‌جمهور، قبل از شرکت در این مراسم، نمایشگاه آثار برگزیده هفتمین دوره مسابقه عکس حوادث و سوانح با عنوان «ایستادگی برای ایران» ویژه جنگ تحمیلی سوم که در محل دانشگاه شهید بهشتی، برپا شده را افتتاح کرد.
دکتر مسعود پزشکیان در مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها، با ادای احترام به همه شهدای کشور، رهبری شهید و کودکان بی‌گناهی که در مدرسه میناب جان خود را از دست دادند، با اشاره به شرایط کشور و برنامه‌های پیش‌رو اظهار داشت: شما به‌خوبی می‌دانید که ما در چه شرایطی قرار داریم. اعتقاد من این است که راه برون‌رفت از وضعیتی که در آن گرفتار شده‌ایم، از مسیر دانشگاه و به دست دانشگاهیان امکان‌پذیر است.
وی افزود: هیچ مسئله‌ای وجود ندارد که نخبگان، دانشجویان و افرادی که عزم، باور و ایمان دارند و می‌خواهند سربلند زندگی کنند، نتوانند برای حل آن راهی پیدا کنند. انسانی که چنین باوری داشته باشد، مسیر رسیدن به هدف را نیز پیدا خواهد کرد، به‌ویژه کسانی که عالم و دانشمند هستند یا در مسیر کسب علم، افزایش دانایی و دستیابی به توانمندی لازم برای رفع مشکلات و گرفتاری‌ها گام برمی‌دارند.
رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت تقویت خودباوری در جامعه دانشگاهی خاطرنشان کرد: ما می‌توانیم این مشکلات را حل کنیم. باید از این باور که «من نمی‌توانم» عبور کنیم و به این اعتقاد برسیم که «ما می‌توانیم». این همان باوری است که باید در خود تقویت کنیم. اگر با چنین اعتقادی در صحنه حضور داشته باشیم، خواهیم توانست با قدرت از تمام مشکلات موجود عبور کنیم.
دکتر پزشکیان ادامه داد: من چنین باوری ندارم که اگر ما را به شهادت برسانند، دیگر افراد شایسته‌ای وجود ندارند که بتوانند بیایند و برای حفظ و آبادانی این مملکت بایستند و برای عزت و سربلندی مردم از جان خود مایه بگذارند. قطعاً افرادی توانمندتر و شایسته‌تر وجود دارند که می‌توانند مسئولیت‌ها را بر عهده بگیرند و برای سربلندی کشور تلاش کنند.
رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت تقویت باور و اعتقاد به سربلندی ایران، اظهار داشت: آن باور و اعتقادی که باید برای عزت و سربلندی کشورمان در وجود تک‌تک ما شکل بگیرد، ما را شبانه‌روز در این مسیر هدایت می‌کند تا با تمام وجود برای کشورمان تلاش کنیم، سر خم نکنیم و راهی برای دستیابی به عزت و سربلندی ایران بیابیم. تحقق این هدف با حضور و مشارکت شما دانشگاهیان امکان‌پذیر است.
دکتر پزشکیان با توصیه به مطالعه آثار شهید آیت‌الله دکتر بهشتی در زمینه حق و باطل از منظر قرآن، اظهار داشت: شهید بهشتی، که اکنون دانشگاهی نیز به نام ایشان نام‌گذاری شده است، کتابی با عنوان «حق و باطل از دیدگاه قرآن» دارد که توصیه می‌کنم آن را مطالعه کنید. حقیقت این است که حق، مستقل از من و شماست، حق به اشخاص وابسته نیست و مستقل از انسان‌ها وجود دارد.
رئیس‌جمهور با اشاره به موضوع قیمت بنزین و ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی و اجتماعی تصمیمات، تصریح کرد: همه می‌دانند که نمی‌توان هزینه‌های واقعی تأمین و انتقال بنزین را نادیده گرفت. هزینه حمل‌ونقل آن، به‌تنهایی، ممکن است به چهار تا پنج هزار تومان برسد، یعنی بنزینی که تأمین و به محل مصرف منتقل می‌کنیم، با هزینه‌ای در حدود پنج هزار تومان جابه‌جا می‌شود، اما آن را به قیمت هزار و پانصد تومان عرضه می‌کنیم. اکنون پرسش این است که چگونه باید این مسئله را مدیریت کنیم تا مردم دچار نگرانی نشوند، بتوانیم همراهی آنان را جلب کنیم، مشکل را حل کنیم و در عین حال، منافع و مزایای تصمیمات نیز بر اساس عدالت در اختیار همه مردم قرار گیرد؟
دکتر پزشکیان با تأکید بر اینکه روشن بودن یک مسئله به معنای ساده بودن راه‌حل آن نیست، اظهار داشت: مسئله از نظر اصولی روشن است، اما نحوه حل آن اهمیت دارد. اگر بخواهیم یک‌باره و بدون در نظر گرفتن شرایط جامعه مداخله کنیم، ممکن است کل جامعه را دچار آشفتگی کنیم. بنابراین، باید به این نکته توجه داشته باشیم که حل مسائل اقتصادی و اجتماعی، علاوه بر شناخت دقیق موضوع، به انتخاب روش مناسب برای اجرا نیاز دارد.
وی با تأکید بر ضرورت تحول در رویکرد دانشگاه‌ها و حرکت به سمت نسل‌های جدید آموزش عالی، اظهار داشت: این موضوعی است که باید به آن توجه کنیم. دانشگاه‌ها در کشورهای توسعه‌یافته دیگر صرفاً در چارچوب دانشگاه‌های نسل دوم و سوم فعالیت نمی‌کنند، بلکه به سمت دانشگاه‌های نسل چهارم و پنجم حرکت کرده‌اند. دانشگاهی که صرفاً به دنبال تولید علم و انجام تحقیقات باشد، حتی در بهترین حالت، در سطح دانشگاه نسل دوم باقی می‌ماند، در حالی که دانشگاه‌های امروز باید علاوه بر علم و پژوهش، به مهارت‌آموزی، خدمت به جامعه و آینده‌نگری نیز توجه کنند.
رئیس جمهور با اشاره به ضرورت تقویت خودباوری ملی و استفاده از ظرفیت‌های داخلی، تصریح کرد: وقتی وضعیت کشور خودمان را با کشورهای دیگر مقایسه می‌کنم، نمی‌توانم شرایط موجود را بپذیرم، از نظر اعتقادی نیز پذیرش این وضعیت برایم دشوار است. ما از نظر توانمندی‌ها و امکانات، چیزی کمتر از دیگران نداریم. آنچه باید اصلاح شود، نوع نگاه ماست. اگر بتوانیم این نگاه را اصلاح کنیم، رسیدن به قله‌های پیشرفت و تعالی امکان‌پذیر خواهد بود.
دکتر پزشکیان با تأکید بر اینکه دولت باید زمینه لازم را برای حضور مؤثر دانشگاهیان و متخصصان فراهم کند، اظهار داشت: مسئله این است که چه کسی توانایی ورود به میدان را دارد و می‌تواند کدام مشکل را حل کند. ما بستر لازم را برای فعالیت این افراد فراهم می‌کنیم و زمینه را در اختیارشان قرار می‌دهیم. هدف من این نیست که صرفاً از دانشگاهیان بخواهم برای من تحقیق انجام دهند. امروز برای بسیاری از مشکلات کشور، راه‌حل‌های متعددی وجود دارد و پیدا کردن راه‌حل، لزوماً دشوارترین بخش کار نیست.
رئیس‌جمهور با اشاره به اینکه مشکل اصلی در بسیاری از موارد، کمبود نیروهای برخوردار از توان اجرایی و انگیزه کافی است، خاطرنشان کرد: مشکل ما این است که افرادی که دانش لازم را داشته باشند، مهارت اجرای راه‌حل‌ها را نیز در اختیار داشته باشند و با اراده و انگیزه برای حل مشکلات وارد میدان شوند، به اندازه کافی در عرصه عمل حضور ندارند. حتی ممکن است افرادی دانش لازم را داشته باشند، اما از مهارت اجرایی برخوردار نباشند، برخی دیگر ممکن است مهارت لازم را داشته باشند، اما باور و انگیزه کافی برای اقدام نداشته باشند یا به‌جای حل مشکلات کشور، صرفاً به دنبال منافع شخصی خود باشند. بنابراین، دانشگاه‌های ما باید بتوانند عزم، اراده، مهارت و مسئولیت‌پذیری را در کنار دانش تقویت کنند.
دکتر پزشکیان برنامه دولت برای بررسی وضعیت شرکت‌های تحت اختیار دولت و چگونگی اصلاح عملکرد آن‌ها تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم، وضعیت شرکت‌هایی است که در اختیار ما قرار دارند و در حال زیان‌دهی هستند. اداره چنین شرکت‌هایی و مواجهه با زیان‌های چند میلیاردی و چند هزار میلیاردی، مسئله‌ای جدی است. این پرسش مطرح است که چگونه ممکن است شرکتی با چنین حجم عظیمی از سرمایه، به زیان‌دهی ادامه دهد و در عین حال، افرادی که مدیریت آن را بر عهده دارند، پاداش‌ها و دریافتی‌های فوق‌العاده‌ای در حد چند صد میلیون یا حتی چند صد میلیارد تومان در سال دریافت کنند؟ ما حتی به کسانی که این شرکت‌ها را اداره می‌کنند، فوق‌العاده مدیریت پرداخت می‌کنیم، در حالی که عملکرد و نتایج کار آن‌ها نیز باید به‌دقت ارزیابی شود.
وی با تأکید بر عزم دولت برای اصلاح وضعیت شرکت‌های تحت مدیریت بخش دولتی و شرکت‌های به‌اصطلاح خصولتی، اظهار داشت: ما مصمم هستیم وضعیت شرکت‌هایی را که در اختیار داریم، اصلاح کنیم. ارزش این شرکت‌ها نزدیک به شش تا هفت هزار همت است، شرکت‌هایی که تحت مدیریت دولت یا مجموعه‌های به‌اصطلاح خصولتی قرار دارند. این رقم معادل هفت میلیون میلیارد تومان است، اما با وجود چنین حجم عظیمی از سرمایه، با مشکلات جدی مواجه هستیم. در برخی از این مجموعه‌ها، افرادی مستقر شده‌اند که تصمیمات و اقداماتی را مطابق منافع خود دنبال می‌کنند، هرچند فعلاً نمی‌خواهم درباره جزئیات این مسائل صحبت کنم.
رئیس‌جمهور با انتقاد از موانع موجود بر سر راه اصلاح مدیریت‌ها تصریح کرد: واقعیت این است که ما نیز در حال مدیریت این مجموعه‌ها هستیم، اما از نظر من، آنچه در برخی از این بخش‌ها اتفاق می‌افتد، مدیریت واقعی نیست. مسئله این است که چگونه باید مسیر اصلاح را طی کنیم. همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره کردم، برای حل این مشکلات به مداخلات مختلف نیاز داریم. وقتی می‌خواهیم مدیری را در یک مجموعه تغییر دهیم، می‌گویند این فرد به رئیس‌جمهور وصل است و نباید او را کنار گذاشت. سراغ فرد دیگری می‌رویم، گفته می‌شود او به شخص یا مجموعه دیگری وابسته است. در نتیجه، اجازه داده نمی‌شود تصمیمات را بر اساس کارآمدی، دانش و توانایی افراد اتخاذ کنیم. این یکی از مشکلات اساسی ماست.
دکتر پزشکیان با اشاره به گفت‌وگوهای خود با رهبر شهید درباره مشکلات مدیریتی کشور، اظهار داشت: زمانی که خدمت رهبر عزیزمان رسیدم، هفت ساعت و نیم با ایشان گفت‌وگو کردم و این مسائل را با ایشان در میان گذاشتم. این موضوعات را با رهبر شهیدمان نیز مطرح کردم و توضیح دادم که اگر قرار است افرادی برای مدیریت مجموعه‌ها انتخاب شوند، باید انتخاب آن‌ها بر اساس شایستگی و صلاحیتشان باشد، نه اینکه فردی به رئیس‌جمهور یا شخص دیگری وابستگی داشته باشد.
رئیس‌جمهور افزود: درخواست من این بود که اجازه دهند مدیران بر اساس توانایی‌ها، تجربه و شایستگی‌هایشان انتخاب شوند و از مداخله‌های غیرمرتبط در این فرایند جلوگیری شود. نباید چنین باشد که بخواهیم فردی را برای مسئولیتی انتخاب کنیم، اما ناگهان از سوی دستگاه یا مجموعه دیگری، از جمله قوه قضائیه، با طرح ایرادها و مسائل مختلف مواجه شویم. ایراد گرفتن و ایجاد مانع کار دشواری نیست، مسئله این است که آیا می‌توانیم اجازه دهیم افراد شایسته بر اساس صلاحیت‌های واقعی خود مسئولیت بپذیرند و برای حل مشکلات کشور اقدام کنند؟
دکتر پزشکیان با اشاره به انتقادهایی که درباره وضعیت موجود مطرح می‌شود و دشواری اصلاح مشکلات انباشته‌شده، خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی، هر کسی بخواهد از من انتقاد کند، می‌تواند انتقاد کند و من نیز انتقادها را می‌شنوم. اما پرسش این است که آیا من به‌تنهایی مقصر شکل‌گیری چنین وضعیتی هستم؟ آیا من وارث شرایطی نیستم که طی سال‌ها به وجود آمده است؟ اکنون که مسئولیت بر عهده ما قرار گرفته، باید بپرسیم چگونه می‌توانیم این وضعیت را اصلاح کنیم؟ واقعیت این است که وقتی می‌خواهیم به هر بخشی دست بزنیم، ممکن است از جایی برای ما مسئله و مانع ایجاد شود.
رئیس جمهور با تأکید بر اینکه مدیران باید در برابر نتایج عملکرد خود پاسخگو باشند، اظهار داشت: هر فردی که مسئولیتی می‌پذیرد، باید بتواند توضیح دهد که برای افزایش بهره‌وری چه کرده، کارایی مجموعه را تا چه اندازه ارتقا داده، کیفیت را چگونه بهبود بخشیده و تولید را به چه سطحی رسانده است. نمی‌توان مسئولیت یک مجموعه را به کسی سپرد، او نیز آن مجموعه را با تصمیمات نادرست به سمت ناکارآمدی و زیان سوق دهد و در نهایت، نه‌تنها پاسخگو نباشد، بلکه فوق‌العاده مدیریت نیز دریافت کند.
در بخشی از مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها، دکتر محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با اشاره به شرایط سختی که کشور پشت سر گذاشته است و با ارائه آماری از شهدای جامعه دانشگاهی، خاطرنشان کرد: متأسفانه در دو جنگ اخیر بیش از 180 دانشجو به شهادت رسیدند. در دانشگاه، علاوه بر آموختن علم، نیاز است ایستادگی و مسائلی فراتر از علم همچون اخلاق، عشق، عقلانیت و عدالت آموخته شود. بدون در نظر گرفتن این شاخصه‌ها نمی‌توان جهت‌ها را مشخص کرد و علم بدون این مباحث معنا ندارد.
همچنین دکتر حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، با اشاره به اینکه در دو جنگ اخیر از دانشگاه، تعدادی از اساتید و جامعه دانشگاهی به شهادت رسیدند، بر ضرورت مطالعه سیره رهبران نهضت انقلاب اسلامی تأکید کرد و گفت: خرد، عقلانیت، انصاف، عدالت، نقدپذیری، مدارا و گفتگو از شاخص‌های رفتاری شهید بهشتی بود. دشمنان ما به‌گونه‌ای دیگر هستند و ما افتخار می‌کنیم که رهبران نهضت ما از چنین شاخص‌هایی برخوردار هستند.
